Opłaty

Notariusz za dokonanie czynności notarialnych pobiera wynagrodzenie na podstawie art. 5 ustawy z dnia 14 lutego 1991r. Prawo o notariacie (t.j.: Dz.U. 2014 r. poz. 164). Zgodnie z którym: „Notariuszowi za dokonanie czynności notarialnych przysługuje wynagrodzenie określone na podstawie umowy ze stronami czynności, nie wyższe niż maksymalne stawki taksy notarialnej właściwe dla danej czynności.”

„Wynagrodzenie to nie obejmuje kosztów przejazdu i innych niezbędnych wydatków, poniesionych przez notariusza w związku z dokonaniem czynności.”

Wszelkie informacje i porady związane z czynnościami notarialnymi udzielane są bezpłatnie.

Maksymalne stawki taksy notarialnej za czynności notarialne oraz maksymalne kwoty, o które może być zwiększone wynagrodzenie za dokonanie czynności notarialnych poza kancelarią notarialną określił Minister Sprawiedliwości, w rozporządzeniu z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 237).

Zgodnie z art. 7 §1 powołanej ustawy Prawo o notariacie „Notariusz jako płatnik na podstawie odrębnych przepisów pobiera podatki.”  Przepisy te stanowią że Notariusz jest płatnikiem podatku od czynności cywilnoprawnych, a także podatku od spadków i darowizn,

Ponadto w sytuacjach kiedy Notariusz sporządzający akt notarialny jest obowiązany zamieścić w tym akcie wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, a wniosek ten podlega opłacie sądowej, notariusz pobiera od wnioskodawców tę opłatę i zaznacza w akcie notarialnym wysokość pobranej opłaty sądowej.

PŁATNOŚCI

Rachunek bankowy Kancelarii: 87 1050 1285 1000 0092 2668 3416

Rachunek właściwy dla wpłat depozytów: 06 1050 1285 1000 0092 2668 5262

Honorujemy również płatności kartami płatniczymi.

Wynagrodzenie notariusza za dokonanie czynności notarialnych ustalane jest zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 237. Rozporządzenie to określa maksymalne stawki taksy notarialnej za czynności notarialne oraz maksymalne kwoty, o które może być zwiększone wynagrodzenie za dokonanie czynności notarialnych poza kancelarią notarialną. Co do zasady maksymalna stawka taksy notarialnej zależy od wartości przedmiotu czynności notarialnej i obliczana jest w następujący sposób:

1) do 3000 zł - 100 zł;

2) powyżej 3000 zł do 10 000 zł - 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;

3) powyżej 10 000 zł do 30 000 zł - 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;

4) powyżej 30 000 zł do 60 000 zł - 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;

5) powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł - 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;

6) powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł - 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;

7) powyżej 2 000 000 zł - 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7500 zł,

a przy obliczaniu wartości przedmiotu czynności notarialnej nie odlicza się obciążeń i bonifikat.

Za dokonanie niektórych czynności stawka taksy wynosi ½ kwoty obliczonej wg. powyższego wzoru, np. za sporządzenie aktu notarialnego dokumentującego umowę zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub umowę sprzedaży lokalu mieszkalnego, albo też ¼ tej kwoty, np. za sporządzenie projektu aktu notarialnego obejmującego umowę, za sporządzenie aktu notarialnego dokumentującego ustanowienie hipoteki w celu zabezpieczenia kredytu bankowego udzielonego na budownictwo mieszkaniowe, zakup domu mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego albo na działalność gospodarczą, bądź też 1/10 tej kwoty, np. za sporządzenie aktu notarialnego dokumentującego oświadczenie o przystąpieniu do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub objęciu udziałów w tej spółce.

Dla niektórych czynności maksymalne wynagrodzenie określone jest za pomocą stałej kwoty, niezależnej od wartości przedmiotu czynności i wynosi przykładowo:

za sporządzenie testamentu - 50 zł; za sporządzenie testamentu zawierającego zapis zwykły, polecenie lub pozbawienie uprawnionego prawa do zachowku - 150 zł;  testamentu zawierającego zapis windykacyjny - 200 zł; pełnomocnictwo - do dokonania jednej czynności - 30 zł, natomiast przy czynnościach zawierających umocowanie do dokonania więcej niż jednej czynności - 100 zł;

dla oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku ustalono stawkę w kwocie 50 zł.

Wynagrodzenie nie obejmuje kosztów wypisów i odpisów aktu, gdyż ich sporządzenie jest odrębną czynnością notarialną, odrębnie rejestrowaną w Repertorium pod własnym numerem. Zgodnie z §12 ust. 1 wyżej powołanego Rozporządzenia „Za sporządzenie wypisu, odpisu lub wyciągu z akt notarialnych lub innego dokumentu maksymalna stawka wynosi 6 zł za każdą rozpoczętą stronę.”, przy czym zgodnie z ust. 2 tego paragrafu „Za stronę uważa się tekst obejmujący nie mniej niż 25 wierszy.”

Należy pamiętać, że jednym aktem notarialnym objąć można kilka czynności prawnych. Rozporządzenie reguluje taką sytuacje w §11, i tak zgodnie z ust. 1 ”gdy jednym aktem notarialnym, sporządzonym między tymi samymi osobami, objęto kilka czynności dotyczących tego samego przedmiotu i pozostających ze sobą w takim stosunku, że jedna z tych czynności ma charakter czynności głównej, a inne mają charakter czynności ubocznych i nie mogą istnieć bez czynności głównej - za sporządzenie tego aktu notarialnego stosuje się maksymalną stawkę przewidzianą dla czynności głównej.”, natomiast zgodnie z ust. 2 cytowanego paragrafu: „W razie gdy poszczególne czynności między tymi samymi osobami dotyczą różnych przedmiotów, wartość tych przedmiotów zlicza się, jeżeli dla dokonywanych czynności przewidziana jest ta sama maksymalna stawka. Jeżeli dla tych czynności przewidziane są różne maksymalne stawki, stosuje się je za każdą czynność z osobna.”, zaś zgodnie z ust. 3: „Jeżeli akt notarialny obejmuje kilka czynności różnych osób, stosuje się maksymalne stawki przewidziane za każdą czynność z osobna.

Oprócz sporządzania aktów notarialnych notariusz dokonuje szeregu poświadczeń, a wynagrodzenie za nie określa §13 Rozporządzenia. Najczęściej dokonywanymi czynnościami są poświadczenia podpisów. Wynagrodzenie za poświadczenie własnoręczności podpisu albo odcisku palca osoby niepiśmiennej lub niemogącej pisać: na dokumentach, jeżeli przedmiot jest oznaczony sumą pieniężną - 1/10 maksymalnej stawki, jaka należałaby się, gdyby dokument sporządzono w formie aktu notarialnego, nie więcej jednak niż 300 zł, natomiast na pełnomocnictwach i innych dokumentach - 20 zł. Innym rodzajem często dokonywanych prze notariusza poświadczeń są poświadczenia zgodności odpisu z okazanym dokumentem, za które wynagrodzenie wynosi 6zł za każdą stronę dokumentu.

W sytuacji gdy notariusz dokonuje czynności poza swoją kancelarią przysługuje mu zwiększone wynagrodzenie.Zgodnie z § 17 ust 1. maksymalna kwota, o którą może być zwiększone wynagrodzenie za dokonanie czynności notarialnej poza kancelarią notarialną, wynosi: w porze dziennej - 50 zł, a  2) w porze nocnej oraz w dni wolne od pracy - 100 zł - za każdą godzinę niezbędną do dokonania tej czynności od opuszczenia kancelarii do powrotu, przy czym zgodnie z ust. 2. „Za porę dzienną liczy się czas między godziną 8 a 20.”.

Zapewne nie ucieszy Państwa fakt, że notariusz jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, wobec czego do każdej z wyżej wymienionych kwot doliczyć należy podatek VAT, który obecnie wynosi 23%.

W razie pytań i celem obliczenia wynagrodzenia za dokonanie konkretnej czynności notarialnej prosimy o kontakt z Kancelarią.

Cały tekst Rozporządzenia dostępny jest na stronie Internetowego Systemu Aktów Prawnych (http://isap.sejm.gov.pl/).

Zgodnie z art. 10 ust. 2. ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jednolity: Dz. U. 2010 r. Nr 101 poz. 649) „Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego.”

Oznacza to, że notariusz zobowiązany jest do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

Podatkowi podlegają: następujące czynności cywilnoprawne:  umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych, umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy, umowy dożywocia, umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat ustanowienie hipoteki, ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności, umowy depozytu nieprawidłowego oraz umowy spółki, a także zmiany wyżej wymienionych umów, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Oznacza to, że gdy czynność dokonywana jest w innej formie niż akt notarialny, np. zawierana jest umowa pożyczki, a notariusz jedynie poświadcza własnoręczność złożonych na niej podpisów podatnik jest zobowiązany samodzielnie dokonać stosownego zgłoszenia w Urzędzie Skarbowym (złożyć deklarację podatkową) oraz uiścić należny podatek.

Ustawa przewiduje że niektóre czynności nie podlegają podatkowi od czynności cywilnoprawnych, np. zgodnie z art. 2 powołanej ustawy czynności cywilnoprawne w sprawach: alimentacyjnych, opieki, kurateli i przysposobienia, podlegających przepisom o gospodarce nieruchomościami lub przepisom o autostradach płatnych, umowy sprzedaży lokali mieszkalnych, których stroną jest Wojskowa Agencja Mieszkaniowa. Również inne ustawy mogą przewidywać wyjątki od obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych i tak np. art. 26a ustawy z dnia 19.10.1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa stanowi że „Nie pobiera się podatku od czynności cywilnoprawnych i opłaty skarbowej w sprawach dotyczących Zasobu oraz nieruchomości nabywanych przez Agencję na własność Skarbu Państwa”. Oznacza to, że nabycie lokalu lub innej nieruchomości od Gminy, Skarbu Państwa, Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lub Agencji Nieruchomości Rolnych nie podlega temu podatkowi. Nie podlega mu też nabycie w drodze umowy sprzedaży rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym. Najczęściej podatek od czynności cywilnoprawnych nie jest pobierany w związku z brzmieniem art. 2 pkt 4) ustawy zgodnie z którym: Nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest: opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem: umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach, umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych;

Mówiąc prościej zgodnie z ogólną zasadą czynności od których odprowadzany jest podatek od towarów i usług VAT nie podlegają PCC i odwrotnie, jeśli czynność podlega zwolnieniu z VAT, wtedy wracamy do jej opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Choć obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności, notariusz jest zobowiązany uzależnić jej dokonanie od uprzedniego zapłacenia podatku.

W większości umów zawieranych w formie aktu notarialnego stawka podatku wynosi 2% wartości rynkowej przedmiotu umowy, jest to bowiem stawka obowiązująca przy sprzedaży, a także przy umowach zamiany, dożywocia obejmujące przeniesienie własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, gdyby przedmiotem umowy były inne prawa majątkowe stawka wynosiłaby 1 %. Z tytułu ustanowienia hipoteki notariusz pobierze stałą kwotę 19zł, a przy zawieraniu umowy spółki będzie to 0,5 % wartości wkładów do spółki osobowej albo wartości kapitału zakładowego.

Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów. Jeżeli podatnik nie określił wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej lub wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny organu podatkowego, wartości rynkowej, organ ten wezwie podatnika do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli podatnik, pomimo wezwania, o którym mowa w ust. 3, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez podatnika wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33 % od wartości podanej przez podatnika, koszty opinii ponosi podatnik.

Ponadto notariusz jako płatnik w związku z brzmieniem §7 Rozporządzenia
Ministra Finansó z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie sposobu pobierania i zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 179) poucza strony o:

1) skutkach przewidzianych w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765, z późn. zm.) w razie podania nieprawdy lub zatajenia prawdy, przez co podatek narażony jest na uszczuplenie;

2) przysługującym organowi podatkowemu prawie do określenia, podwyższenia lub obniżenia wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej;

3) ciążącym na nich obowiązku zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, w przypadku określenia lub podwyższenia wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej przez organ podatkowy,

czyli między innymi informuje strony, że zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 186):

„§1.  Podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.

§2. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych.

§3. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego określonego w § 1 podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

§4. Karze określonej w § 3 podlega także ten podatnik, który mimo ujawnienia przedmiotu lub podstawy opodatkowania nie składa w terminie organowi podatkowemu lub płatnikowi deklaracji lub oświadczenia.”

Zgodnie z art. 1. ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity: Dz. U. 2009 r. Nr 93 poz. 768):

1. Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1) dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;

2) darowizny, polecenia darczyńcy;

3) zasiedzenia;

4) nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

5) zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;

6) nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

2. Podatkowi podlega również nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci oraz nabycie jednostek uczestnictwa na podstawie dyspozycji uczestnika funduszu inwestycyjnego otwartego albo specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego na wypadek jego śmierci.

Zakres obowiązków notariusza jako płatnika podatku od spadków i darowizn jest jednak węższy niż w przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych, zgodnie bowiem z art. 18 wyżej powołanej ustawy o podatku od spadków i darowizn „Notariusze są płatnikami podatku od darowizny dokonanej w formie aktu notarialnego albo zawartej w tej formie umowy nieodpłatnego zniesienia współwłasności lub ugody w tym przedmiocie.” Nawet gdyby strony dokonały innych czynności objętych obowiązkiem podatkowym w formie aktu notarialnego notariusz nie byłby płatnikiem tego podatku. Strony zobowiązane byłyby samodzielnie złożyć zeznanie podatkowe i należny podatek zapłacić we właściwym urzędzie skarbowym.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn również przewiduje szereg zwolnień, np. w art.4. ust. 1. pkt 1) Zwalnia się od podatku nabycie własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości lub jej części wraz z częściami składowymi, z wyjątkiem:

a) budynków mieszkalnych,

b) budynków zajętych na cele specjalistycznego chowu i wylęgu drobiu lub specjalistycznej hodowli zwierząt wraz z urządzeniami i ze stadem hodowlanym,

c) urządzeń do prowadzenia upraw specjalnych, jak: szklarnie, inspekty, pieczarkarnie, chłodnie, przechowalnie owoców

- pod warunkiem, że w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w chwili nabycia ta nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne lub jego część albo wejdzie w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy i to gospodarstwo rolne będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia.

Najważniejszym zwolnieniem jest przewidziane w art. 4a ustawy obowiązujące od dnia 01 stycznia 2007 r. zwolnienie najbliższej rodziny z tego podatku niezależnie od wartości spadku czy darowizny, zgodnie bowiem z art. 4a:

1. Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1)  zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4, oraz

2) w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - udokumentują ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inny niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub przekazem pocztowym.

2. Jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu.

3. W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w ust. 1 i 2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.

Co ważne zgodnie z ust. 4 tego artykułu: Obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:

1) wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 lub

2) gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

W praktyce ma to istotne znaczenie przy ustanawianiu służebności mieszkania na rzecz osoby nie uczestniczącej w czynności głównej np. darowizny. Dla ustanowienia służebności wystarczy złożenie oświadczenia w formie aktu notarialnego przez osobę, która rzecz obciąża, oświadczenie drugiej strony nie wymaga żadnej szczególnej formy. Jeśli osoba taka nie uczestniczy w akcie musi samodzielnie dokonać zgłoszenia nabycia służebności mieszkania we właściwym urzędzie skarbowym, gdyby zaś była uczestnikiem aktu i składała swoje oświadczenie w tej formie zgłoszenia dokonałby notariusz przesyłając odpis aktu notarialnego.

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych i powstaje - przy nabyciu w drodze darowizny - z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń; a przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności - z chwilą zawarcia umowy albo ugody lub uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeżeli ich skutkiem jest nieodpłatne zniesienie współwłasności.

Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru. Przy nabyciu w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności podstawę opodatkowania stanowi wartość rzeczy lub praw majątkowych, w części przekraczającej wartość udziału we współwłasności, który przed jej zniesieniem przysługiwał nabywcy.

Zgodnie z art. 8. ust. 1. Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów.

Wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Jeżeli nabywca nie określił wartości nabytych rzeczy lub praw majątkowych albo wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny naczelnika urzędu skarbowego wartości rynkowej, organ ten wezwie nabywcę do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny. Jeżeli nabywca, pomimo wezwania, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, naczelnik urzędu skarbowego dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez nabywcę wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33 % od wartości podanej przez nabywcę, koszty opinii biegłego ponosi nabywca.

Przepis powyższy stosuje się odpowiednio, jeżeli kilku nabywców podało różne wartości tej samej rzeczy lub prawa majątkowego.

Kwoty wolne od podatku wynoszą od jednej osoby:

1) 9 637 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej (do grupy I zalicza się - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów);

2) 7 276 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej (do grupy II  zalicza się zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych);

3) 4 902 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej (do grupy III zalicza się innych nabywców).

Za rodziców w rozumieniu ustawy uważa się również przysposabiających, a za zstępnych także przysposobionych i ich zstępnych.

Podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku, według następujących skal:

Kwoty nadwyżki w zł

Podatek wynosi

ponad

do

1) od nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej

 

10 278

3 %

10 278

20 556

308 zł 30 gr i 5 % nadwyżki ponad 10 278 zł

20 556

 

822 zł 20 gr i 7 % nadwyżki ponad 20 556 zł

2) od nabywców zaliczonych do II grupy podatkowej

 

10 278

7 %

10 278

20 556

719 zł 50 gr i 9 % od nadwyżki ponad 10 278 zł

20 556

 

1 644 zł 50 gr i 12 % od nadwyżki ponad 20 556 zł

3) od nabywców zaliczonych do III grupy podatkowej

 

10 278

12 %

10 278

20 556

1 233 zł 40 gr i 16 % od nadwyżki ponad 10 278 zł

20 556

 

2 877 zł 90 gr i 20 % od nadwyżki ponad 20 556 zł

Podobnie jak przy czynnościach cywilnoprawnych w związku z brzmieniem §6 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez płatników podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 143) notariusz przy umowach, przy których działa jako płatnik, poucza podatników o:

1) skutkach przewidzianych w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765, z późn. zm.) w razie podania nieprawdy lub zatajenia prawdy, przez co podatek narażony jest na uszczuplenie;

2) przysługującym organowi podatkowemu prawie do określenia, podwyższenia lub obniżenia wartości przedmiotu czynności prawnej;

3) ciążącym na podatniku obowiązku zapłaty podatku w przypadku określenia lub podwyższenia wartości przedmiotu czynności przez organ podatkowy.

Z uwagi na to, że po analizie przepisów ustawy można dojść do wniosku iż zięć i synowa to nie rodzina (zabrakło ich w art. 4a ustawy) przy darowiznach dokonywanych przez rodziców i teściów na rzecz małżonków do ich majątku wspólnego istotne znaczenie ma zwolnienie przewidziane w art. 16 ustawy:

„Art. 16. 1. W przypadku nabycia własności (współwłasności) budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego albo udziału w takim prawie:

1) w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu, polecenia testamentowego, darowizny lub polecenia darczyńcy przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej,

2) w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do II grupy podatkowej,

3) w drodze dziedziczenia, zapisu zwykłego, zapisu windykacyjnego, dalszego zapisu lub polecenia testamentowego przez osoby zaliczane do III grupy podatkowej, które sprawowały opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą, na podstawie pisemnej umowy z podpisem notarialnie poświadczonym, przez co najmniej dwa lata od dnia poświadczenia podpisów przez notariusza

- nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. W przypadku nabycia części (udziału) budynku mieszkalnego lub lokalu albo udziału w spółdzielczym prawie do budynku mieszkalnego lub lokalu ulga przysługuje stosownie do wielkości udziału.

2. Ulga, o której mowa w ust. 1, przysługuje osobom, które łącznie spełniają następujące warunki:

1) spełniają wymogi określone w art. 4 ust. 4 (tzn. jeżeli w chwili nabycia nabywca posiadał obywatelstwo polskie lub obywatelstwo jednego z państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub miał miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium takiego państwa.);

2) nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;

3) nie przysługuje im spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego lub wynikające z przydziału spółdzielni mieszkaniowej: prawo do domu jednorodzinnego lub prawo do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dyspozycji spółdzielni, w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;

4) nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego albo zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego;

5) będą zamieszkiwać będąc zameldowanymi na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku i nie dokonają jego zbycia przez okres 5 lat:

a) od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego - jeżeli w chwili złożenia zeznania lub zawarcia umowy darowizny nabywca mieszka i jest zameldowany na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku,

b) od dnia zamieszkania potwierdzonego zameldowaniem na pobyt stały w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka i dokona zameldowania na pobyt stały w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego lub zawarcia umowy darowizny w formie aktu notarialnego.

3. Jeżeli nabyty budynek lub lokal jest zajęty przez osoby trzecie, spełnienie warunków określonych w ust. 2 pkt 2-5 może nastąpić w okresie 5 lat od dnia nabycia; w tym wypadku zawiesza się odpowiednio bieg terminu przedawnienia do dokonania wymiaru podatku.

4. Za powierzchnię użytkową budynku (lokalu) w rozumieniu ustawy uważa się powierzchnię mierzoną po wewnętrznej długości ścian pomieszczeń na wszystkich kondygnacjach (podziemnych i naziemnych, z wyjątkiem powierzchni piwnic i klatek schodowych oraz szybów dźwigów).

5. Powierzchnie pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50 %, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m - powierzchnię tę pomija się.”

Na koniec wypada wspomnieć o art. 19 ust 6 ustawy, o którym będzie mowa także w zakładce dokumenty. Otóż zgodnie z tym przepisem: „Jeżeli przedmiotem aktu notarialnego, który ma być sporządzony, lub dokumentu, co do którego notariusz ma uwierzytelnić podpis, ma być zbycie praw do spadku albo zbycie lub obciążenie rzeczy lub praw majątkowych uzyskanych tytułem, określonym w art. 1, notariusz może dokonać tych czynności tylko za uprzednią pisemną zgodą naczelnika urzędu skarbowego albo po przedstawieniu zaświadczenia wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że nabycie jest zwolnione od podatku, że należny podatek został zapłacony albo zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia.

W ustawie Prawo o notariacie sprecyzowano obowiązek notariusza zamieszczania w aktach notarialnych stosownych wniosków wieczysto księgowych.

Art. 92 § 4 tej ustawy stanowi: „Jeżeli akt notarialny w swej treści zawiera przeniesienie, zmianę lub zrzeczenie się prawa ujawnionego w księdze wieczystej albo ustanowienie prawa podlegającego ujawnieniu w księdze wieczystej, bądź obejmuje czynność przenoszącą własność nieruchomości, chociażby dla tej nieruchomości nie była prowadzona księga wieczysta, notariusz sporządzający akt notarialny jest obowiązany zamieścić w tym akcie wniosek o dokonanie wpisu w księdze wieczystej, zawierający wszystkie dane wymagane przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Notariusz jest obowiązany przesłać z urzędu sądowi właściwemu do prowadzenia ksiąg wieczystych wypis aktu notarialnego zawierający wniosek o wpis do księgi wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu, w terminie trzech dni od sporządzenia aktu.”

Zgodnie natomiast z art. 7 §2 tej ustawy „Jeżeli wniosek o wpis do księgi wieczystej, o którym mowa w art. 92 § 4, podlega opłacie sądowej, notariusz pobiera od wnioskodawców tę opłatę i zaznacza w akcie notarialnym wysokość pobranej opłaty sądowej. Notariusz obowiązany jest uzależnić sporządzenie aktu notarialnego od uprzedniego uiszczenia przez strony należnej opłaty sądowej. Pobraną opłatę sądową notariusz przekazuje właściwemu sądowi rejonowemu.”

Wysokość pobieranych przez notariusza opłat z tytułu wpisów w księgach wieczystych reguluje ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz. U. 2014 r. poz. 1025) w tytule II Opłaty, dziale 4 Wysokość opłat w postępowaniu nieprocesowym, Rozdziale 3 Sprawy z zakresu prawa o księgach wieczystych.

Zgodnie z tymi przepisami: Opłatę stałą w kwocie 200 złotych pobiera się od wniosku o wpis w księdze wieczystej własności, użytkowania wieczystego lub ograniczonego prawa rzeczowego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jeżeli wniosek dotyczy wpisu udziału w prawie, pobiera się część opłaty stałej proporcjonalną do wysokości udziału, nie mniej jednak niż 100 złotych. Od wniosku o wpis w księdze wieczystej własności, użytkowania wieczystego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu na podstawie dziedziczenia, zapisu lub działu spadku albo zniesienia współwłasności pobiera się jedną opłatę stałą w wysokości 150 złotych niezależnie od liczby udziałów w tych prawach. Opłatę stałą w kwocie 150 złotych pobiera się również od wniosku o wpis:

1) własności, użytkowania wieczystego, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nabytego w wyniku podziału majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami;

2) własności nieruchomości rolnej o powierzchni do 5 ha;

3) praw osobistych i roszczeń;

4) zmiany treści ograniczonych praw rzeczowych.

Opłatę stałą w kwocie 60 złotych pobiera się od wniosku o: założenie księgi wieczystej;  połączenie nieruchomości w jednej księdze wieczystej, która jest już prowadzona, niezależnie od liczby łączonych nieruchomości; odłączenie nieruchomości lub jej części; sprostowanie działu I-O; wpis ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym; dokonanie innych wpisów, poza określonymi w art. 42 i 43. Jeżeli założenie księgi wieczystej następuje w związku z odłączeniem nieruchomości lub jej części z istniejącej księgi wieczystej, pobiera się tylko jedną opłatę stałą określoną w ust. 1.

Od wniosku o wykreślenie wpisu pobiera się połowę opłaty należnej od wniosku o wpis.

W uzasadnionych przypadkach, jeżeli strona czynności notarialnej nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść żądanego przez notariusza wynagrodzenia, może na podstawie art. 6 § 1 ustawy Prawo o notariacie wystąpić z wnioskiem do sądu rejonowego właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania o zwolnienie w całości lub w części od ponoszenia tego wynagrodzenia.  Dotyczy to również osoby prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na ponoszenie wynagrodzenia żądanego przez notariusza.

Sąd po ustaleniu, że zachodzi potrzeba dokonania czynności notarialnej, uwzględnia wniosek i wyznacza notariusza do dokonania żądanej przez stronę czynności notarialnej.

We wniosku do sądu należy określić czynność notarialną, od której kosztów wnioskujący ma zostać zwolniony, a także uzasadnić konieczność jej dokonania i uzasadnić dlaczego jej koszt nie może zostać pokryty przez stronę. Do wniosku należy dołączyć urzędowy formularz obejmujący szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. Ocena zasadności i uwzględnienie wniosku należy do sądu.

Na zasadach określonych w Kodeksie postępowania cywilnego strona może także uzyskać zwolnienie od opłat sądowych z tytułu wpisu w księdze wieczystej. Co ważne zgodnie z Art. 106 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych „Zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu wieczystoksięgowym może nastąpić wyłącznie przed złożeniem wniosku o wpis do księgi wieczystej. Jeżeli wniosek o dokonanie wpisu do księgi wieczystej ma być zamieszczony w akcie notarialnym, zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić wyłącznie przed zawarciem tego aktu notarialnego.”

Niestety przepisy nie przewidują możliwości zwolnienia indywidualnego podatnika od obowiązku uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych lub podatku od spadków i darowizn.

Scroll to Top